Reklama
Newsletter

Wybór metody badań nieniszczących

Do wykrywania niezgodności występujących w złączach spawanych stosuje się różne metody badań. W zależności od odpowiedzialności i klasy konstrukcji dobiera się poszczególne, pojedyncze metody defektoskopii lub ich zespół (kombinację) składający się z kilku, najczęściej dwóch niezależnych metod badań równolegle stosowanych.
Przy wyborze metod badań nieniszczących oraz poziomów (klasy) badań należy uwzględnić następujące czynniki:
  • metody spawania,
  • materiał podstawowy, materiał dodatkowy, stan jego obróbki,
  • rodzaj złącza i jego wymiary,
  • kształt elementu (dostępność, stan powierzchni, itp.),
  • poziomy jakości,
  • spodziewane rodzaje niezgodności spawalniczych i ich usytuowanie.
Podstawowe charakterystyki najbardziej rozpowszechnionych metod badań nieniszczących zestawiono w tablicy.
 
Charakterystyki podstawowych metod badań nieniszczących
L.p
Metoda
Wymagania odnośnie
powierzchni i dostępu do
badanych powierzchni
Koszt
inwestycji
i wyposażenia
Koszt
kontroli
Wymagane
kwalifikacje
Główne zalety i ograniczenia
metody
1
Wizualna
(VT)
Można stosować do
oglądania od wewnątrz
wyrobów złożonych. Może
wystarczyć jedno miejsce
dostępu. Powierzchnie muszą
być czyste
C/D
D
Średnie
· metoda bardzo wszechstronna
· wymaga użycia przyrządów
optycznych
· obarczona dużą niepewnością
2
Penetracyjna
(PT)
Nieciągłość musi być
dostępna dla penetranta tj.
otwarta na powierzchni i
wolna od zanieczyszczeń.
Utrudnione badanie na
powierzchniach
chropowatych.
D
C/D
Średnie
· wykrywa tylko nieciągłości
wychodzące na powierzchnię
· nie nadaje się do badania
materiałów porowatych
· metoda prosta, brudna
· wszystkie nieciągłości
powierzchniowe wykrywa się
w jednej operacji niezależnie
od kierunku przebiegu
3
Magnetyczno
-proszkowa
(MT)
Powierzchnia w miarę gładka
i czysta.
Metoda może być stosowana
do części z cienkimi
pokryciami galwanicznymi
D
C/D
Średnie
· przydatna tylko do materiałów
ferromagnetycznych
· wykrywa tylko nieciągłości
powierzchniowe lub
podpowierzchniowe
· konieczne rozmagnesowanie
części po badaniu
4
Radiograficzna
(RT)
Musi zapewniać dostęp z
obu stron
A
A/B
Wysokie
– do wykonania
radiogramów
Bardzo
wysokie
- do interpretacji
radiogramów
· mimo wysokich kosztów
można badać jednocześnie duże
powierzchnie
· metoda nie określa głębokości
nieciągłości
· istotny jest kierunek
nieciągłości liniowych
· najlepsza metoda wykrywania
wewnętrznych niezgodności
5
Ultradźwiękowa
(UT)
Dostęp z jednej lub obu stron
(lub na końcach).
Powierzchnia kontaktowa
pozwalająca na
wprowadzenie fali
ultradźwiękowej
(powierzchnia chropowata
utrudnia lub uniemożliwia
badanie)
B
B/C
Wysokie
· metoda kosztowna w
odniesieniu do dużych
konstrukcji (wymaga
przeszukiwania kolejno jednego
miejsca po drugim)
· najlepsza metoda wykrywania
wewnętrznych nieciągłości
płaskich
6
Wiroprądowa
(ET)
Powierzchnia w miarę
gładka i czysta
B/C
C/D
Wysokie
· dla nieciągłości wychodzących
na powierzchnię lub blisko
powierzchni
· do wykrycia zmian grubości
pokryć ochronnych
· do porównywania materiałów
· stosowana do materiałów
magnetycznych i niemagnetycznych
A – najwyższy koszt
D – najniższy koszt
 
 
 
Przyjęte metody wykrywania powierzchniowych niezgodności spawalniczych w złączach ze spoinami czołowymi i pachwinowymi
 
Materiał
Metoda badania
Stale ferrytyczne
VT
VT oraz MT
VT oraz PT
VT oraz (ET)
Stale austenityczne, aluminium, nikiel,
miedź i tytan
VT
VT oraz PT
VT oraz (ET)
( ) Oznacza, że metoda stosowana jest w ograniczonym zakresie.

 
Przyjęte metody wykrywania wewnętrznych niezgodności spawalniczych w złączach ze spoinami czołowymi

 
Rodzaj materiału
i złącza
Grubość w mm
t<=8
8 < t <=40
t > 40
Złącze doczołowe
ze stali ferrytycznej
RT lub (UT)
RT lub UT
UT lub (RT)
Złącze teowe ze stali
ferrytycznej
(UT) lub (RT)
UT lub (RT)
UT lub (RT)
Złącze doczołowe
ze stali austenitycznej
RT
RT lub (UT)
RT lub (UT)
Złącza teowe ze stali
austenitycznej
(UT) lub (RT)
(UT) i/lub (RT)
(UT) lub (RT)
Złącza doczołowe z
aluminium
RT
RT lub UT
RT lub UT
Złącza teowe
z aluminium
(UT) lub (RT)
UT lub (RT)
UT lub (RT)
Złącza doczołowe ze
stopów niklu i miedzi
RT
RT lub (UT)
RT lub (UT)
Złącza teowe ze stopów
niklu i miedzi
(UT) lub (RT)
(UT) lub (RT)
(UT) lub (RT)
Złącza doczołowe z
tytanu
RT
RT lub (UT)
 
Złącza teowe z tytanu
(UT) lub (RT)
UT lub (RT)
 
( ) Oznacza, że metoda stosowana jest w ograniczonym zakresie.
1) Grubość t oznacza nominalną grubość materiału podstawowego do spawania.

 
Przydatność ważniejszych metod badań nieniszczących do kontroli złączy spawanych
 
Metoda
Badania
Własności
Fizyczne
Wykrywa
-nie niezgodności
Zastosowanie do:
Określenia
Położenia
Niezgodności
Określenia
Wielkości
Niezgodności
Pomiaru
Badania
Wizualne
Jaskrawość,
Kontrast,
Barwy
Tak
Tak
Ograniczona
Nie
Penetracyjna
Zjawisko
Włoskowatości
Tak
Tak
Nie
Nie
Magnetyczno proszkowa
Pole
Magnetyczne
Tak
Tak
Ograniczona
Nie
Radiograficzna
Absorbcja
Tak
Ograniczona
Ograniczona
Ograniczona
Ultradźwiękowa
Refleksja
Tak
Tak
Ograniczona
Tak
 
 
  
Zastosowanie różnych metod badań nieniszczących do wykrywania niezgodności wewnętrznych i zewnętrznych złączy spawanych
 
RODZAJ NIEZGODNOŚCI
METODY BADANIA
VT
PT
MT
RT
UT
Pęcherze
-
-
-
+
/
Wtrącenie żużla
-
-
-
+
/
Wtrącenie obcego metalu
-
-
-
/
/
Przyklejenia
-
-
/
/
+
Wyciek
/
-
-
+
-
Podtopienia
+
-
-
+
/
Wgłębienie w kraterze, wklęśnięcie, nadmierny
nadlew lica, nierówność lica
+
-
-
+
-
Brak przetopu
/
-
/
+
+
Pęknięcia
/
/
/
/
+
Objaśnienia:
„ + ” niezgodność da się wykryć zawsze
„ / ” niezgodność da się wykryć w pewnych warunkach
„ - ” niezgodność jest niewykrywalna lub w praktyce nie stosuje się danej metody