Reklama
Newsletter

Systemy jakości w spawalnictwie

Wprowadzenie

 

Procesy takie jak spawanie są powszechnie stosowane do produkcji wielu wyrobów. W niektórych przedsiębiorstwach stanowią one podstawowy proces wytwarzania. Wyroby mogą obejmować zakres od prostych do kompleksowych. Przykładami są zbiorniki ciśnieniowe, wyposażenie domowe i rolnicze, dźwignice, mosty, pojazdy transportowe i inne wyroby. Specyfikacja wymagań dotyczących jakości dla procesów spawania jest ważna, ponieważ jakość tych procesów nie może być łatwo weryfikowana. Dlatego też są one traktowane jako procesy specjalne. Jakość nie może być sprawdzona w wyrobie lecz powinna być razem z nim tworzona. Nawet pełne i wysoce rozwinięte badania nieniszczące nie poprawia jakości wyrobu.

Dla wyrobów, które powinny być wolne od istotnych problemów w produkcji i obsłudze, jest koniecznym zapewnienie nadzoru od fazy projektowania, poprzez dobór materiału aż do wytwarzania i następnych badań.

W ISO 3834 zidentyfikowano środki, które są odpowiednie dla różnych sytuacji. Typowym zastosowaniem są następujące warunki:

  • podczas przygotowania umowy: specyfikacja spawalniczych wymagań jakości;

  • przez wytwórców: ustanowienie i utrzymywanie spawalniczych wymagań jakości;

  • przez komitety przygotowujące przepisy lub normy dotyczące zastosowania:

specyfikacja spawalniczych wymagań jakości;

  • przez organizacje oceniające osiągnięcie jakości spawania, np. trzecia strona, odbiorcy lub wytwórcy.

ISO 3834 mogą być zastosowane przez wewnętrzne i zewnętrzne organizacje, łącznie z jednostkami certyfikującymi, dla oceny zdolności wytwórcy do spełnienia wymagań klientów, przepisów lub własnych wymagań wytwórcy.

 

Norma

 

Tytuł

Zastępuje

PN-EN ISO 3834-1

Wymagania jakości dotyczące spawania materiałów metalowych - Część 1: Kryteria wyboru odpowiedniego poziomu wymagań jakości;

PN-EN 729-1:1997

PN-EN ISO 3834-2

Wymagania jakości dotyczące spawania materiałów metalowych - Część 2: Pełne wymagania jakości;

PN-EN 729-2:1997

PN-EN ISO 3834-3

Wymagania jakości dotyczące spawania materiałów metalowych - Część 3: Standardowe wymagania jakości;

PN-EN 729-3:1997

PN-EN ISO 3834-4

Wymagania jakości dotyczące spawania materiałów metalowych - Część 4: Podstawowe wymagania jakości;

PN-EN 729-4:1997

PN-EN ISO 3834-5

Wymagania jakości dotyczące spawania materiałów metalowych - Część 5: Dokumenty, które są konieczne dla potwierdzenia zgodności z wymaganiami jakości ISO 3834-2, ISO 3834-3 lub ISO 3834-4;

brak

ISO/TR 3834-6 {w przygotowaniu)

(Wymagania jakości dotyczące spawania materiałów metalowych - Część 6: Wytyczne wprowadzania norm ISO 3834);

brak

 

 

Wymagania jakości dotyczące spawania materiałów metalowych - Część 1:

 

Kryteria wyboru odpowiedniego poziomu jakości

Zakres normy

 

 

 

W niniejszej części ustalono ogólny zarys ISO 3834 oraz kryteria (opisany w normie ISO 3834-1),które należy uwzględnić podczas wyboru odpowiedniego poziomu wymagań jakości do spawania materiałów metalowych, z pośród trzech określonych w ISO 3834-2, ISO 3834-3 i ISO 3834-4. Stosowane są one do wytwarzania zarówno w warsztacie produkcyjnym jak i na placach montażu instalacji.

ISO 3834-2, ISO 3834-3 i ISO 3834-4 mogą być przez wytwórcę zastosowane oddzielnie lub łącznie z ISO 9001:2000.

 

 

Terminy i definicje

 

 

W niniejszym dokumencie przyjęto terminy i definicje podane w ISO 9000:2000 oraz poniższe:

specyfikacja projektowa

wymagania dotyczące wyrobów wyspecyfikowane przez odbiorców lub przez organizację z uwzględnieniem wymagań odbiorcy lub przez przepisy

UWAGA Wymagania dotyczące wyrobu i w niektórych przypadkach przynależnych procesów mogą być zawarte w np. specyfikacjach technicznych, normach wyrobu, normach dotyczących procesu, uzgodnieniach w umowie lub wymaganiach przepisów.

 

osoba kwalifikowana

osoba, która kompetencje i wiedzę uzyskała przez naukę, szkolenie i/lub odpowiednie doświadczenie praktyczne

UWAGA W celu, aby udokumentować poziom kompetencji i wiedzy może być wymagany egzamin kwalifikacyjny.

konstrukcja

wyrób, element konstrukcyjny lub jakikolwiek inny spawany przedmiot


wytwórca

producent

osoba lub organizacja odpowiedzialna za produkcję spawalniczą

 

podwykonawca

dostawca wyrobów, usług i/lub działań dla wytwórcy w ramach umowy

 

operator spawania

osoba która realizuje w pełni zmechanizowane lub automatyczne procesy spawania

 

W ISO 3834 określono wymagania jakości odpowiednie dla procesów spawania materiałów metalowych. Wymagania ujęte w niniejszej Normie Międzynarodowej mogą być adaptowane dla innych procesów spawania.

Te wymagania odnoszą się tylko do tych aspektów jakości wyrobów, na które może wpływać spawanie, przy czym nie są one przyporządkowane żadnej określonej grupie wyrobów.

ISO 3834 została tak przygotowana tak, że:

  • jest niezależna od typu wytwarzanej konstrukcji;

  • definiuje wymagania jakości dotyczące spawania w warsztatach produkcyjnych i/lub na montażu;

  • ustala wytyczne dla opisania zdolności wytwórcy do wytwarzania konstrukcji, które spełniają określone wymagania;

  • ustala bazę dla oceny zdolności spawalniczych wytwórcy.

ISO 3834 jest odpowiednia, kiedy przedstawiamy zdolności wytwórcy do wytwarzania konstrukcji spawanych w pełni spełniających określone wymagania jakości, które są określone w jednej lub wielu następujących:

  • specyfikacji;

  • normie wyrobu;

  • wymaganiach przepisów.

 


Wybór odpowiedniego poziomu jakości wymagań jakości

ISO 3834 może być stosowana w różnych sytuacjach. Zaleca się, aby wytwórca wybrał jedną z trzech części, które ustalają różne poziomy wymagań jakości, bazując na następujących kryteriach odniesionych do wyrobu:

  • zakres i znaczenie wyrobów o decydującym znaczeniu dla bezpieczeństwa;

  • złożoność produkcji;

  • zakres produkowanych wyrobów;

  • zakres zastosowanych różniących się materiałów;

  • stopień do którego mogą występować problemy metalurgiczne;

  • stopień do którego niezgodności produkcyjne, np. nieprostoliniowość, odkształcenie lub niezgodność spoiny, wywierają wpływ na wykonanie wyrobu.

 

 

Elementy które należy uwzględnić dla uzupełnienia ISO 3834 do systemu zarządzania jakością 

 

ISO 3834 zawiera wiele czynników, które przyczyniają się do systemu zarządzania jakością (QMS)N4). Poniżej zidentyfikowano te elementy QMS, które zaleca się aby wytwórca wprowadził dla wsparcia wymagań jakości ISO 3834:

a)     nadzór nad dokumentami i zapisami (patrz ISO 9001:2000, 4.2.3, 4.2.4);

b)     odpowiedzialność kierownictwa (patrz ISO 9001:2000, Rozdział 5);

c)     zapewnienie zasobów (patrz ISO 9001:2000, 6.1);

d)     kompetencje, świadomość i szkolenie działającego personelu [patrz ISO 9001:2000, 6.2.2, 7.5.2 b)];

e)     planowanie realizacji wyrobu (patrz ISO 9001:2000, 7.1);

f)      określenie wymagań dotyczących wyrobu (patrz ISO 9001:2000, 7.2.1);

g)     przegląd wymagań dotyczących wyrobu (patrz ISO 9001:2000,7.2.2);

h)     zakupy (patrz ISO 9001:2000, 7.4);

i)      walidacja procesów (patrz ISO 9001:2000, 7.5.2);

j)      własność klienta odbiorcy (patrz ISO 9001:2000, 7.5.4);

k)     audit wewnętrzny (patrz ISO 9001:2000, 8.2.2);

l)       monitorowanie i pomiary wyrobu (patrz ISO 9001:2000, 8.2.4).

 

 

ISO 9004:2000 podaje wytyczne do opracowania i wprowadzenia systemu zarządzania jakością.

Nr

Element

ISO 3834-2

ISO 3834-3

ISO 3834-4

1

Przegląd wymagań

przegląd wymagany

zapis jest wymagany

zapis może być wymagany

zapis nie jest wymagany

2

Przegląd techniczny

przegląd wymagany

zapis jest wymagany

zapis może być wymagany

zapis nie jest wymagany

3

Podwykonawca

traktowany jako wytwórca specjalnych, podzlecanych wyrobów, usług i/lub działalności, jednakże końcową odpowiedzialność dotyczącą jakości pozostaje z wytwórca

4

Spawacze i operatorzy spawania

kwalifikacja jest wymagana

5

Personel nadzoru spawalniczego

wymagany

brak specjalnych wymagań

6

Personel kontroli i badań

kwalifikacje są wymagane

7

Sprzęt do produkcji i badania

odpowiednie i dostępne, jak wymagane, do przygotowania, wykonania procesu, badania, transportu, podnoszenia w kombinacji ze sprzętem bezpieczeństwa i ubraniami ochronami

8

Przeglądy wyposażenia

wymagane utrzymywanie, przeglądy i osiągnięcie zdolności produkcyjnej

brak specjalnych wymagań

 

 

wymagane udokumentowane plany i zapisy

zapisy są zalecane

brak specjalnych wymagań

9

Opis sprzętu

wymagany wykaz

brak specjalnych wymagań

10

Planowanie produkcji

wymagane

brak specjalnych wymagań

 

 

wymagane są udokumentowane plany i zapisy

udokumentowane plany i zapisy są zalecane

11

Instrukcje

technologiczne

spawania

wymagane

brak specjalnych wymagań

12

Kwalifikowanie technologii spawania

wymagane

brak specjalnych wymagań

13

Badanie partii

materiałów

dodatkowych

jeśli wymagane

brak specjalnych wymagań

14

Magazynowanie i postępowanie z materiałami dodatkowymi do spawania

wymagana procedura zgodna z zaleceniami dostawcy

zgodnie z zaleceniami dostawcy

15

Magazynowanie

materiałów

podstawowych

wymagana ochrona przed wpływami środowiska; oznaczenie powinno być zachowane podczas magazynowania

brak specjalnych wymagań

16

Obróbka cieplna po spawaniu

potwierdzenie, że wymagania zgodne z normą wyrobu lub specyfikacją są spełnione

brak specjalnych wymagań

 

 

procedura, zapisy i identyfikowalność zapisu dotyczącego wyrobu są wymagane

procedura i zapisy są wymagane

brak specjalnych wymagań

17

Kontrola i badanie przed, podczas i po spawaniu

wymagane

jeśli wymagane

18

Niezgodności i działania korygujące

pomiary kontrolne powinny być stosowane procedury naprawy i/lub poprawki są wymagane

pomiary kontrolne powinny być stosowane

19

Kalibrowanie lub walidowanie sprzętu do pomiarów, kontroli i badania

wymagane

jeśli wymagane

brak specjalnych wymagań

20

Identyfikacja podczas procesu

jeśli wymagana

brak specjalnych wymagań

21

Identyfikowalność

jeśli wymagana

brak specjalnych wymagań

22

Zapisy jakości

jeśli wymagane